دلایل کاهش چشمگیر فروش سوپرمارکت ها در تهران

سوپرمارکت‌ها که همیشه جزو پایدارترین کسب‌وکارهای محلی بودند، حالا با مشتریانی روبه‌رو هستند که کمتر خرید می‌کنند، سبد خریدشان کوچک‌تر شده و بیشتر به سمت مقایسه قیمت و حذف اقلام ضروری و غیرضروری می‌روند. این وضعیت، هم برای سوپرمارکت‌های محلی و هم برای فروشگاه‌های بزرگ‌تر، یک زنگ هشدار جدی است چون کاهش فروش فقط به معنی پول کمتر در صندوق نیست، بلکه یعنی خوابیدن سرمایه، فشار نقدینگی، انباشت بدهی به تامین‌کنندگان و در نهایت فرسودگی کل چرخه کسب‌وکار.

در این خبر از رسانه تیتر تجارت، اول دلایل اصلی کاهش فروش سوپرمارکت‌ها را بررسی می کنیم، بعد می‌گوییم چرا فشار گرانی در تهران پررنگ‌تر است، سپس نقش هزینه‌ها را در این معادله روشن می‌کنیم و در نهایت راهکارهای عملی برای افزایش سود سوپرمارکت و بهبود عملکرد فروشگاهی ارائه می‌دهیم.

دلایل کاهش چشمگیر فروش سوپرمارکت‌ها در تهران

کاهش فروش سوپرمارکت‌ها معمولاً نتیجه یک عامل واحد نیست. چند موج هم‌زمان روی هم سوار می‌شوند و فروشگاهی را که تا دیروز سرپا بوده، امروز وارد حالت دفاعی می‌کنند.

اولین موج، گرانی عمومی و کاهش قدرت خرید است. وقتی قیمت اقلام ضروری بالا می‌رود، رفتار خرید مردم تغییر می‌کند. مشتری سوپرمارکت به جای خرید کامل، به سمت خریدهای کوچک‌تر و دفعات کمتر می‌رود. حتی خریدهای روزانه هم تبدیل می‌شود به خریدهای حداقلی و حساب‌شده. در چنین شرایطی سوپرمارکت ها بیشتر از قبل با مشتریانی مواجه می‌شوند که فقط اقلام پایه را می‌گیرند و از چیزهایی مثل تنقلات، محصولات برندتر، نوشیدنی های گران‌تر و کالاهای جانبی صرف نظر می‌کنند. این یعنی ضربه به حاشیه سود، چون معمولاً کالاهای جانبی و انتخابی در سوپرمارکت و فضای فروشگاهی سود بهتری دارند.

موج دوم، نوسان نرخ ارز و اثر آن روی تامین است. خیلی از اقلام سوپرمارکت مستقیم یا غیرمستقیم به واردات، مواد اولیه وارداتی یا بسته بندی وابسته اند. وقتی نرخ ارز بالا و پایین می‌شود، تامین‌کننده‌ها یا قیمت را سریع تغییر می‌دهند یا عرضه را محدود می‌کنند. نتیجه برای سوپرمارکت این است که ثبات قیمتی از بین می‌رود، برنامه‌ریزی خرید سخت می‌شود و بعضی کالاها دوره‌هایی کم‌یاب می‌شوند. برای یک فروشگاه، کمبود کالا یعنی از دست دادن مشتری و تضعیف اعتماد.

موج سوم، افزایش هزینه‌های جاری فروشگاهی است. هزینه‌هایی مثل برق، حمل، حقوق نیرو، مالیات و هزینه‌های جانبی، روی سود سوپرمارکت فشار می‌آورد. حتی اگر فروش سوپرمارکت ثابت بماند، افزایش هزینه‌ها می‌تواند سود را از بین ببرد و سوپرمارکت را وارد نقطه سر‌به‌سر کند. بسیاری از سوپرمارکت‌ها در تهران دقیقاً همین مسئله را تجربه می‌کنند، یعنی فروش کم شده و هم‌زمان هزینه‌های فروشگاهی بالا رفته است.

موج چهارم، تغییر عادت خرید و رشد خرید آنلاین و ارسال محلی است. بخشی از مشتریان به سمت سفارش سریع از اپلیکیشن‌ها یا فروشگاه‌هایی رفته‌اند که ارسال آنلاین دارند. اگر سوپرمارکت محلی نتواند خودش را با این تغییر وفق دهد، بخشی از فروش را آرام و بی‌صدا از دست می‌دهد. اینجا رقابت فقط قیمت نیست، بلکه سرعت، دسترسی و راحتی هم وارد میدان می‌شود.

چرا فشار گرانی در تهران بیشتر حس می‌شود

تهران فقط یک شهر بزرگ نیست، یک محیط اقتصادی با هزینه‌های خاص خودش است. همان گرانی که در شهرهای دیگر هم وجود دارد، در تهران معمولاً شدیدتر و سریع‌تر روی سوپرمارکت و فروشگاه‌ها اثر می‌گذارد، چون ساختار هزینه‌ها در تهران سنگین‌تر است.

مهم‌ترین تفاوت، اجاره است. اجاره واحد تجاری در تهران برای بسیاری از سوپرمارکت‌ها تبدیل به بزرگ‌ترین هزینه ثابت شده است. وقتی اجاره بالا باشد، فروشگاه مجبور است یا قیمت را بالا ببرد یا از هزینه‌های دیگر بزند یا سودش را قربانی کند. در هر سه حالت، نتیجه می‌تواند کاهش فروش سوپرمارکت باشد. قیمت‌های بالاتر مشتری را فراری می‌دهد، کاهش هزینه‌ها کیفیت خدمات را پایین می‌آورد و قربانی شدن سود هم کسب‌وکار را فرسوده می‌کند.

در کنار اجاره، هزینه زندگی و رفت‌وآمد در تهران روی نیروی انسانی هم اثر دارد. فروشگاهی که نیروی کار دارد، با توقعات منطقی کارکنان روبه‌روست چون هزینه‌های زندگی بالاست. از طرف دیگر، حمل و تامین در تهران هم هزینه‌های خودش را دارد، هم به دلیل ترافیک، هم به دلیل زمان، هم به دلیل پیچیدگی توزیع در مناطق مختلف شهر.

یک عامل مهم دیگر هم ترکیب تقاضاست. تهران هم‌زمان هم مشتریانی دارد که خریدشان کوچک‌تر شده و هم رقابت سنگین فروشگاهی دارد. در بسیاری از محله‌ها چند سوپرمارکت نزدیک هم فعالیت می‌کنند و مشتری حق انتخاب بیشتری دارد. وقتی قدرت خرید کم می‌شود، مشتری حساس‌تر می‌شود و همین رقابت، فشار را روی فروش سوپرمارکت‌ها در تهران شدیدتر می‌کند.

راهکارهای افزایش سود سوپرمارکت و بهبود فروش

برای افزایش سود سوپرمارکت لازم نیست فقط قیمت‌ها را بالا برد یا صرفاً تخفیف داد. سود پایدار بیشتر از مدیریت هوشمندانه برمی‌آید. چند راهکار عملی وجود دارد که یک فروشگاه می‌تواند با هزینه کنترل‌شده اجرا کند و اثرش را روی فروش سوپرمارکت در درازمدت ببیند.

تجهیز قفسه‌بندی بادوام و مقرون‌به‌صرفه

در نگاه اول شاید به نظر برسد مشکل اصلی سوپرمارکت فقط قیمت کالاهای مصرفی است، اما واقعیت این است که هزینه‌های زیرساخت فروشگاهی هم اثر مستقیم دارند. یکی از همین هزینه‌ها قیمت قفسه سوپر مارکت است. تجهیز یک سوپرمارکت بدون قفسه فروشگاهی اصولی ممکن نیست و هر تصمیم درباره قفسه، روی سرمایه اولیه، چیدمان، ظرفیت نمایش کالا و حتی سرعت خرید مشتری اثر می‌گذارد.

وقتی قیمت قفسه سوپر مارکت بالا می‌رود، فروشگاه یا مجبور می‌شود از کیفیت قفسه کم کند یا تعداد قفسه را کمتر بگیرد یا خرید را به تعویق بیندازد. قفسه ضعیف‌تر یعنی فرسودگی سریع‌تر، هزینه تعمیر بیشتر و ظاهر نامنظم‌تر. قفسه کمتر یعنی فضای کمتر برای نمایش کالا و کاهش تنوع. تعویق تجهیز هم یعنی فروشگاه نمی‌تواند چیدمان را بهینه کند و از فرصت‌های فروش بیشتر استفاده کند.

نکته مهم این است که قفسه فروشگاهی فقط یک ابزار برای نگهداری کالا نیست، بلکه یک ابزار فروش است. اگر قفسه سوپرمارکت درست طراحی نشود، کالاها دیده نمی‌شوند، مسیر حرکت مشتری خوب شکل نمی‌گیرد و خریدهای لحظه‌ای کم می‌شود. در روزگاری که کاهش فروش سوپرمارکت‌ها جدی شده، همین جزئیات می‌تواند فرق بین یک فروش ثابت و یک افت آرام اما مداوم باشد.

مدیریت هوشمند موجودی و خرید

خیلی از سوپرمارکت‌ها در دوره گرانی گرفتار خواب سرمایه می‌شوند. کالاهایی که کند می‌فروشند، پول و سرمایه را قفل می‌کنند. اولین قدم این است که فروشگاه، کالاها را بر اساس سرعت فروش دسته‌بندی کند و خرید را دقیق‌تر کند. تمرکز روی کالاهای پرفروش و اقلام ضروری، از ضرر جلوگیری می‌کند. در کنار آن، برای کالاهای کم‌فروش باید تصمیم گرفت، یا محدودتر سفارش داد یا جایگاهشان را تغییر داد یا در بازه‌های مشخص با سیاست‌های فروشگاهی درست، موجودی را سبک کرد.

تمرکز روی حاشیه سود واقعی

گاهی سوپرمارکت فروش دارد اما سود ندارد. علت این است که بخشی از فروش روی کالاهایی است که حاشیه سود پایین دارند. فروشگاه باید بداند کدام گروه کالاها سود بهتر دارند و چطور آنها را در معرض دید قرار دهد. کالاهای مکمل کنار هم، پیشنهاد خرید بیشتر ایجاد می‌کنند. مشتری وقتی در سوپرمارکت با یک چیدمان منطقی روبه‌رو می‌شود، راحت‌تر تصمیم می‌گیرد و سبد خریدش بزرگ‌تر می‌شود.

فروش آنلاین برای افزایش سود

قرار نیست هر سوپرمارکت یک فروشگاه اینترنتی کامل شود. اما هر فروشگاهی می‌تواند یک مدل ساده سفارش تلفنی داشته باشد یا در پلتفرم‌هایی مثل اسنپ سوپرمارکت، اکالا و... ثبت‌نام کند و ارسال محلی را برای مشتریان نزدیک فعال کند. این کار جلوی ریزش فروش را می‌گیرد. خیلی از مشتریان فقط دنبال راحتی هستند. اگر سوپرمارکت محلی این راحتی را بدهد، بخشی از فروش حفظ می‌شود.

جمع‌بندی

کاهش چشمگیر فروش سوپرمارکت‌ها در تهران نتیجه ترکیبی از گرانی، نوسان نرخ ارز، افزایش هزینه‌های فروشگاهی و تغییر رفتار خرید مشتری است. در تهران این فشار به دلیل اجاره‌های سنگین و هزینه‌های بالاتر زندگی و تامین، شدیدتر دیده می‌شود. اما با انجام مستمر راهکارهایی که بررسی کردیم، می‌توانید از این فشار با ضرر کمتری عبور کنید.